W 2025 roku mikroplastik stał się jednym z najpoważniejszych zagrożeń ekologicznych, które wpływa na zdrowie ludzi na całym świecie. Zgodnie z badaniami przeprowadzonymi przez Portland State University, mikroplastiki zostały wykryte w 99% próbek owoców morza, w tym w krewetkach, łososiu, śledziu i innych popularnych gatunkach ryb. To oznacza, że prawie każda porcja ryby lub skorupiaka, którą spożywamy, zawiera mikroskalowe cząsteczki plastiku, które trafiają do naszego organizmu.

Skąd bierze się mikroplastik w oceanach?

Mikroplastik to drobne cząsteczki plastiku o wielkości mniejszej niż 5 milimetrów, które powstają w wyniku degradacji większych odpadów plastikowych, takich jak butelki, torby czy odzież syntetyczna. Te cząsteczki są obecne w oceanach na całym świecie, w tym także w Morzu Bałtyckim, gdzie ich stężenie jest szczególnie wysokie. Woda morska, deszcz, wiatr i prądy oceaniczne transportują mikroplastik na ogromne odległości, w tym do najczystszych rejonów oceanów, takich jak Arktyka.

Jak mikroplastik trafia do organizmów morskich?

Organizmy morskie, takie jak plankton, ryby czy skorupiaki, mylą mikroplastik z pożywieniem. Zjadają go razem z planktonem lub innymi drobnymi organizmami. Na przykład krewetki, które żywią się planktonem, mogą spożywać mikroplastik, który znajduje się w wodzie. Z kolei ryby, takie jak śledzie czy łososie, mogą połykać mikroplastik podczas żerowania na planktonie. Z czasem mikroplastik gromadzi się w ich organizmach, a następnie trafia do ludzi, którzy spożywają te zwierzęta.

Co zawiera mikroplastik w organizmach morskich?

Mikroplastik w organizmach morskich może zawierać niebezpieczne substancje chemiczne, takie jak pestycydy, metale ciężkie czy substancje toksyczne, które przyczepiają się do powierzchni plastiku. Te substancje mogą przedostawać się do organizmu człowieka podczas spożywania zanieczyszczonych owoców morza. Dodatkowo, mikroplastik może zawierać dodatki chemiczne używane w procesie produkcji plastiku, takie jak plastyfikatory czy stabilizatory, które również mogą być szkodliwe dla zdrowia.

Jak mikroplastik trafia do naszego organizmu?

Główne drogi, przez które mikroplastik dostaje się do ludzkiego organizmu, to:

• Spożycie zanieczyszczonych owoców morza: Jak już wspomniano, mikroplastik obecny w organizmach morskich trafia do naszego organizmu podczas spożywania ryb i skorupiaków.
• Woda pitna: Mikroplastik został wykryty w wodzie pitnej na całym świecie, zarówno w wodach źródlanych, jak i w wodzie butelkowanej. Cząsteczki plastiku mogą przedostawać się do wody podczas jej transportu czy przechowywania w plastikowych pojemnikach.
• Powietrze: Mikroplastik obecny w powietrzu może być wdychany przez ludzi, zwłaszcza w miastach czy obszarach przemysłowych, gdzie stężenie cząsteczek plastiku w powietrzu jest wyższe.

Jakie są potencjalne zagrożenia zdrowotne związane z mikroplastikiem?

Chociaż badania nad wpływem mikroplastiku na zdrowie ludzi są wciąż w fazie początkowej, istnieją pewne obawy dotyczące jego potencjalnych skutków zdrowotnych. Mikroplastik może powodować:

• Stres oksydacyjny: Cząsteczki plastiku mogą wywoływać reakcje zapalne w organizmach, prowadząc do uszkodzenia komórek i tkanek.
• Problemy z układem pokarmowym: Spożycie mikroplastiku może prowadzić do zaburzeń w trawieniu, wchłanianiu składników odżywczych czy uszkodzenia błony śluzowej jelit.
• Toksyczność: Substancje chemiczne obecne w mikroplastiku mogą przedostawać się do organizmu, wpływając na układ hormonalny, odpornościowy czy nerwowy.
• Potencjalne ryzyko nowotworowe: Niektóre substancje chemiczne zawarte w mikroplastiku są uznawane za potencjalnie rakotwórcze.

Jakie działania podejmowane są w celu ograniczenia zanieczyszczenia mikroplastikiem?

W odpowiedzi na rosnące zagrożenie związane z mikroplastikiem, podejmowane są różnorodne działania na poziomie globalnym, krajowym i lokalnym. Należą do nich:

• Ograniczenie użycia plastiku jednorazowego użytku: Wprowadzanie zakazów stosowania plastikowych słomek, talerzy czy sztućców w wielu krajach.
• Recykling i ponowne wykorzystanie plastiku: Promowanie recyklingu i ponownego wykorzystania materiałów plastikowych w celu zmniejszenia ich obecności w środowisku.
• Oczyszczanie wód: Inwestowanie w technologie oczyszczania wód z mikroplastiku, takie jak filtry czy systemy oczyszczania ścieków.
• Badania naukowe: Finansowanie badań nad wpływem mikroplastiku na zdrowie ludzi i środowisko oraz opracowywanie metod jego usuwania z ekosystemów.

Jakie są prognozy dotyczące przyszłości mikroplastiku w oceanach?

Jeśli obecne tempo zanieczyszczania środowiska plastikiem się utrzyma, prognozy wskazują na dalszy wzrost stężenia mikroplastiku w oceanach. Zgodnie z raportem ONZ, do 2050 roku w oceanach może znajdować się więcej plastiku niż ryb pod względem masy. Konieczne są zdecydowane działania na rzecz ograniczenia produkcji i konsumpcji plastiku, poprawy systemów zarządzania odpadami oraz edukacji społeczeństwa w zakresie odpowiedzialnego korzystania z materiałów plastikowych.

Jak możesz ograniczyć swoje narażenie na mikroplastik?

Chociaż całkowite wyeliminowanie mikroplastiku z życia codziennego jest trudne, istnieją kroki, które możesz podjąć, aby ograniczyć swoje narażenie:

• Ogranicz spożycie owoców morza: Wybieraj ryby i skorupiaki z wiarygodnych źródeł, które stosują zrównoważone metody połowu i hodowli.
• Wybieraj wodę w szklanych butelkach: Unikaj picia wody z plastikowych butelek, które mogą uwalniać mikroplastik do wody.
• Używaj filtrów do wody: Instaluj filtry, które usuwają mikroplastik z wody pitnej.
• Ogranicz użycie plastiku w codziennym życiu: Wybieraj produkty wielokrotnego użytku, takie jak torby materiałowe, butelki szklane czy pojemniki metalowe.
• Unikaj podgrzewania jedzenia w plastikowych pojemnikach: Ciepło może powodować uwalnianie mikroplastiku z plastiku do jedzenia.

Świadomość problemu mikroplastiku i podejmowanie świadomych decyzji konsumenckich to kluczowe kroki w walce z tym globalnym zagrożeniem. Choć zmiana nawyków może wymagać czasu i wysiłku, każdy z nas ma wpływ na przyszłość naszej planety i zdrowie przyszłych pokoleń.